De keuze voor aandrijvingen en bediening hangt direct samen met de manier waarop een overheaddeur wordt gebruikt. Een deur die slechts af en toe opent, vraagt om een andere oplossing dan een doorgang waar de deur de hele dag door in beweging is. Daarom kijk je bij aandrijvingen en bediening niet alleen naar de deur zelf, maar juist ook naar de gebruiksfrequentie, de gewenste openingssnelheid, de gebruikers en de veiligheidsvoorzieningen rondom de doorgang.
Bij een lage gebruiksfrequentie ligt een eenvoudige bediening vaak meer voor de hand. In drukke logistieke of industriële omgevingen is juist een elektrisch aangedreven systeem met automatische functies logischer. Aandrijvingen en bediening moeten dus aansluiten op de dagelijkse praktijk van het gebouw. Alleen dan krijg je een oplossing die prettig werkt, veilig blijft en past bij de routing van mensen, voertuigen en goederen.
Voor overheaddeuren met beperkt gebruik zijn handbediende systemen nog altijd een praktische keuze. Trekkoordbediening is geschikt voor deuren tot 16 m² die maar sporadisch worden gebruikt. Daarbij geldt wel dat het systeem een lichamelijke inspanning vraagt, met een overbrengingsverhouding van 1:1. Bovendien bestaat de kans dat de deur niet volledig of niet voldoende opent, wat schade kan veroorzaken wanneer de doorgang niet goed wordt vrijgemaakt.
Een kettinghaspel vraagt minder lichamelijke inspanning dan een trekkoord, omdat hier een overbrengingsverhouding van 1:4 wordt toegepast. Deze uitvoering is geschikt voor sectionaaldeuren tot 30 m² en heeft als voordeel dat de deur wél in de bovenste eindpositie kan worden gefixeerd. Dat maakt de kettinghaspel een logische stap wanneer handbediening gewenst is, maar meer controle en comfort belangrijk zijn.
Wanneer een deur vaker wordt gebruikt, kom je al snel uit bij elektrische aandrijvingen en bediening. Dodemansbediening is een goede keuze bij een lage bedieningsfrequentie. Het openen gebeurt met één druk op de knop, maar tijdens het sluiten moet de knop vastgehouden worden. Zo houdt degene die de deur bedient zicht op de doorgang en kan hij of zij controleren of zich tijdens het sluiten geen gevaarlijke situatie voordoet.
Voor hoogfrequent gebruik is impulsbediening geschikter. Daarbij loopt de deur tijdens het openen en sluiten automatisch naar de elektronisch instelbare eindpositie, zonder dat de knop ingedrukt hoeft te blijven. In de onderafdichting van de deur is dan een obstakeldetectiesysteem opgenomen. Wanneer snelheid extra belangrijk is, bijvoorbeeld in logistieke processen met veel verkeersbewegingen, is ook impulsbediening met afstandsbediening en snelloopmotor mogelijk. Die uitvoering opent extra snel en sluit op normale snelheid, wat niet alleen tijdwinst kan opleveren, maar ook helpt om energieverlies te beperken. Deuren met impulsbediening kunnen bovendien worden uitgerust met variabele snelheidsregeling.
Naast deze basisvormen zijn ook motoren met noodketting of met ontkoppeling mogelijk. Een motor met noodketting maakt het mogelijk om de deur bij stroomuitval alsnog handmatig te openen via de reductiekast. Een motor met ontkoppeling zorgt ervoor dat de reductiekast losgekoppeld kan worden van de veeras, zodat de deur bij storingen sneller met de hand kan worden geopend. In zo’n geval wordt wel een veerbreukbeveiliging toegepast.
Rondom aandrijvingen en bediening zijn verschillende functies mogelijk die het gebruik overzichtelijker en veiliger maken. In de besturingskast kunnen bijvoorbeeld een noodstop, een 2-standen-schakelaar, een sleutelschakelaar en een hoofdschakelaar met hangslot worden opgenomen. Een noodstop is relevant wanneer regelgeving voorschrijft dat een elektrische deur direct stopgezet moet kunnen worden. Met een 2-standen-schakelaar kun je bijvoorbeeld instellen dat de deur bij één keer drukken op manshoogte opent en bij twee keer drukken volledig opent. Dat is handig wanneer je energie wilt besparen en de deur niet altijd volledig hoeft te openen.
Met een sleutelschakelaar kun je de besturingskast buiten gebruik stellen, zodat onbevoegd bedienen wordt voorkomen. Alleen personen met de juiste sleutel kunnen de deur dan weer inschakelen. Een hoofdschakelaar met hangslot is vooral relevant tijdens onderhoud of service, zodat de stroom veilig uitgeschakeld blijft en niet per ongeluk opnieuw wordt ingeschakeld. Daarnaast is draadloze communicatie mogelijk tussen deurblad en besturingskast. In plaats van een flexibele spiraalkabel worden signalen dan radiografisch doorgegeven via aansluitkastjes met batterij, wat de kans op beschadiging van bekabeling verkleint.
Voor meer gebruiksgemak kunnen aandrijvingen en bediening worden uitgebreid met externe bedieningselementen. Een trekschakelaar is bijvoorbeeld handig in logistieke omgevingen waar chauffeurs de deur willen bedienen zonder van de heftruck af te stappen. Zo’n schakelaar wordt vaak aan een galg gemonteerd, enkele meters vóór of achter de deur. Ook afstandsbediening is mogelijk. De ontvanger zit standaard al in de bedieningskast, waardoor het systeem eenvoudig kan worden uitgebreid met 1-, 2- of 4-kanaals handzenders.
Andere praktische uitbreidingen zijn een extra bedieningstableau, verkeerslichten, zwaailampen, een losse sleutelschakelaar aan de buitenmuur en een elektrisch codepaneel. Een extra bedieningstableau is handig wanneer een deur vanuit meerdere ruimtes bediend moet kunnen worden, bijvoorbeeld vanuit een portiersloge. Verkeerslichten en zwaailampen helpen om verkeer te regelen en schade of letsel te voorkomen. Een codepaneel is juist weer interessant wanneer een doorgang 24/7 toegankelijk moet blijven voor afhaal- of leveringspunten.
Bij aandrijvingen en bediening horen ook de juiste beveiligingen. Mechanische beveiligingen voorkomen dat een zware overheaddeur ongecontroleerd beweegt of onbedoeld kan worden opgetild. Voor lichte elektrisch aangedreven deuren is optilbeveiliging mogelijk. Omdat een sectionaaldeur aan flexibele kabels is opgehangen, is een niet-vergrendelde deur in principe optilbaar. De optilbeveiliging voorkomt dat. Voor handbediende deuren wordt standaard een veerbelaste mechanische schuifgrendel toegepast die in de rails vergrendelt. Zowel bij optilbeveiliging als bij kabelbreukbeveiliging is aan de zijkant van de rail extra ruimte van 50 mm nodig.
De kabelbreukbeveiliging wordt toegepast wanneer niet gegarandeerd kan worden dat de hefkabels een breekbelasting van zesmaal het uitgebalanceerde deurbladgewicht halen. In dat geval slaan vangmessen in de geleiding om een ongecontroleerde sluitbeweging te voorkomen. Daarnaast schrijft de norm EN 13241-1 voor dat een sectionaaldeur nooit een ongecontroleerde valbeweging mag maken. Daarom worden handbediende deuren standaard voorzien van een veerbreukbeveiliging die de veeras blokkeert bij een veerbreuk. Bij elektrisch aangedreven deuren neemt een zelfremmende tandwielkast deze functie meestal over, behalve wanneer een motor met ontkoppeling wordt toegepast.
Ook elektronische beveiligingen zijn een belangrijk onderdeel van aandrijvingen en bediening. De standaard onderloopbeveiliging is geïntegreerd in het afdichtingsrubber van de deur en werkt met een zender en ontvanger. Wanneer de signaaloverdracht wordt onderbroken, stopt de deur en keert deze terug. De maximale contactdruk met het rubber bedraagt 40 kg. Voor goederen of situaties waar zelfs dat contact niet wenselijk is, is een voorlopende onderloopbeveiliging beschikbaar. Die loopt 8 cm voor op de deur uit en geeft al een signaal voordat de deur een obstakel raakt.
Daarnaast kan een stationaire fotocelbeveiliging nodig zijn, vooral bij een motor met impulsbesturing wanneer de gebruiker tijdens de bediening geen zicht heeft op de opening. Er zijn twee varianten: een systeem met zender en reflector en een systeem met zender en ontvanger. Beide zorgen ervoor dat de deur stopt en omkeert zodra de lichtstraal wordt onderbroken. Het reflectorsysteem is gevoeliger voor vervuiling door stof en vocht, terwijl de uitvoering met ontvanger daar minder last van heeft. Een slappe kabelbeveiliging schakelt de elektromotor direct uit wanneer een van de hefkabels breekt of slap gaat hangen. Daarmee dragen elektronische beveiligingen direct bij aan een veiligere en beter beheersbare deurbeweging.
Zoek je aandrijvingen en bediening die passen bij de gebruiksfrequentie, veiligheidseisen en routing van jouw gebouw? XS Doors helpt je graag met een oplossing die aansluit op de doorgang, de gebruikers en de manier waarop de deur dagelijks wordt ingezet. Je kunt daarnaast ook bij XS Doors terecht voor andere overheaddeuren, snelloopdeuren, roldeuren, schuif- en vouwdeuren, laad- en lossystemen, brandwerende deuren. Ook voor service en onderhoud kun je bij ons terecht. Zo stellen we een totaaloplossing samen die past bij jouw gebouw, uitstraling en dagelijkse praktijk.